Emlak ofislerinde “yer gösterme belgesi” ya da “yer gösterme sözleşmesi” olarak bilinen belgenin yönetmelikteki adı taşınmaz gösterme belgesidir. Belge, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19. maddesinde düzenlenir. Doğru doldurulduğunda hem müşteriye karşı şeffaflık sağlar hem de emlakçının hizmet bedeli hakkını korur.
Yer gösterme belgesi zorunlu mu?
Evet. Yönetmeliğe göre alım satımına veya kiralanmasına aracılık edilen taşınmazın alıcıya ya da kiracıya gösterilmesi hizmeti, taşınmaz gösterme belgesi düzenlenerek verilir. Bu kural yalnızca evi yerinde göstermek için değil, elektronik ortamda gösterim (örneğin görüntülü görüşmeyle sanal tur) için de geçerlidir.
Belgede bulunması gereken asgari bilgiler
- İşletme bilgileri: Yetki belgesi numarası, iletişim bilgileri, sorumlu emlak danışmanının adı, soyadı ve imzası.
- Taşınmazın gösterildiği kişi: Adı, soyadı, T.C. kimlik numarası (yabancılar için yabancı kimlik numarası), iletişim bilgileri ve imzası.
- Taşınmaz bilgileri: Tapu kaydı bilgileri, cinsi ve adresi.
- Gösterim bilgisi: Taşınmazın hangi amaçla (satış veya kiralama) gösterildiği ve gösterilme tarihi.
- Hizmet bedeli: Hizmet bedelinin oranı veya tutarı.
Kaç nüsha düzenlenir, kimde kalır?
Belge, birer nüshası taraflarda kalacak şekilde en az iki nüsha düzenlenir. Her alıcı veya kiracı için ayrı belge hazırlanır. Aynı kişiye birden fazla taşınmaz gösteriliyorsa tek belge kullanılabilir; ancak alıcı veya kiracının imzası her taşınmaz için ayrı ayrı alınır.
Yönetmelik, her yetkilendirme sözleşmesi için fiziksel veya elektronik bir dosya oluşturulmasını ve bu kapsamda düzenlenen belgelerin en az beş yıl saklanmasını da şart koşar. Gösterme belgelerini ilgili portföyün dosyasında tutmak bu yükümlülüğü kolaylaştırır.
Yer gösterme için ücret alınabilir mi?
Hayır. Yönetmeliğe göre taşınmazı gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez. Emlakçının ücreti, işlem gerçekleştiğinde hak kazanılan hizmet bedelidir. Üst sınırları emlak komisyonu hesaplama yazımızda örneklerle anlattık.
Belge emlakçının komisyon hakkını nasıl korur?
Yönetmeliğin 20. maddesine göre yetkilendirme sözleşmesinin süresi içinde, taşınmaz gösterme belgesini düzenleyen işletme devre dışı bırakılarak taşınmaz doğrudan sahibinden satın alınır veya kiralanırsa işletme hizmet bedeline hak kazanır. Bu nedenle belgenin eksiksiz doldurulması, tarihinin ve imzalarının bulunması önemlidir. Eksik bir belge, ileride doğabilecek bir anlaşmazlıkta ispatı zorlaştırır.
Sık yapılan hatalar
- Belgeyi gösterimden sonra, “müşteri beğenirse” imzalatmak.
- Hizmet bedeli oranını boş bırakmak veya sözleşmeyle farklı yazmak.
- Birden fazla daire gösterildiğinde tek imza almak.
- Tapu bilgisi yerine yalnızca açık adres yazmak.
- Video görüşmeyle yapılan gösterimlerde belge düzenlememek.
- Belgeleri danışmanın çantasında veya telefonunda bırakıp ofis dosyasına koymamak.
Verimenkul ile yer gösterme belgesi
Verimenkul’ün emlak sözleşme programında yer gösterme belgesi; müşteri, mülk ve ofis bilgileriyle otomatik doldurulur, PDF veya Word olarak çıktı alınır. Gösterim randevusu CRM’de müşteri kaydına bağlanır; hangi taşınmazın hangi tarihte kime gösterildiği ofis içinde kayıt altında kalır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kaynak: Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik (RG 5/6/2018, 30442; 14/10/2020 tarihli değişiklik), madde 14, 19 ve 20. Güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edin.